AAN in het donker is een verkeersveiligheidscampagne die jongeren van 12 tot 24 jaar stimuleert om altijd met werkende fietsverlichting te fietsen. De campagne richt zich op het vergroten van zichtbaarheid, het verminderen van ongevallen en het versterken van de sociale norm dat fietsen met verlichting vanzelfsprekend is. Door een combinatie van educatie, gedragsbeïnvloeding, reparatieacties, promotie en online communicatie werkt de campagne aan blijvende gedragsverandering.
Beoordeling
| 1. Keuze van te beïnvloeden gedrag | ★★★★★ |
| 2. Keuze van de doelgroep | ★★★★★ |
| 3. Het formuleren van leerdoelen | ★★★★★ |
| 4. Didactische uitgangspunten | ★★★★★ |
| 5. Inhoud en vormgeving | ★★★★★ |
| 6. Toetsing en evaluatie in programma | ★★★★ |
| 7. Handleiding en draaiboek | ★★★★★ |
| 8. Implementatie van het programma | ★★★★★ |
| 9. Procesevaluatie / gebruikerservaringen | ★★★★★ |
| 10. Kwaliteit van de effectmeting* | ★ |
N.b. Er zijn maximaal vijf sterren per onderdeel te behalen.
*De kwaliteit van de effectmeting velt geen oordeel over het effect van het product
Uitleg over het toetsoordeel van deze interventie
Praktische informatie
Contactgegevens: Senna Heijnen, shei@kragten.nl, +31 88 3366 126
Kosten: Prijs op aanvraag
Verschijningsvorm
De campagne bestaat uit een combinatie van fysieke en online interventies gedurende de donkere maanden (oktober tot en met januari). Voor jongeren van 12-18 jaar wordt gewerkt met scholentours op middelbare scholen, bestaande uit aanmoedigacties bij aankomst op school, informatiemoment in de klassen/ tijdens de pauze en ondersteunende communicatiemiddelen. Voor jongeren van 18-24 jaar worden XL Bike Acties en AANdagen georganiseerd op plekken waar veel jongeren aanwezig zijn (denk aan campus, evenementen en horecalocaties, stations). Daarnaast is er een online campagne via sociale media en worden promotiedozen met fietsverlichting verspreid.
Korte karakteristiek
Het programma is doelgroepgericht opgebouwd voor twee leeftijdsgroepen:
12-18 jaar
- Aanmoedigingsacties bij scholen.
- Interactieve informatiesessie van circa 20 minuten
- Gesprekken over verkeersveiligheid en sociale normen.
- Commitment-opdrachten en herinneringskaartjes.
- Uitdelen van sleutelhangers als herinnering om verlichting aan te zetten.
- Promotiedozen met lampjes en posters.
18-24 jaar
- XL Bike Acties op locaties waar studenten en jongvolwassenen samenkomen.
- Positieve gesprekken over fietsverlichting.
- Gratis reparatie van vaste fietsverlichting.
- Uitdelen van oplaadbare USB-verlichting.
- Fotomarketing en beloningsacties.
De online campagne ondersteunt alle activiteiten met berichten, advertenties en video’s op onder andere Snapchat, Instagram, Facebook en YouTube.
Methodiek
De campagne is gebaseerd op gedragswetenschappelijke inzichten en richt zich op de belangrijkste gedragsfactoren achter onvoldoende gebruik van fietsverlichting: gemakzucht, sociale omgeving, gebrek aan kennis en vaardigheden vergeten, zelfoverschatting en risicoperceptie
Toegepaste gedragstechnieken:
- Prompting: herinneringen op het juiste moment, bijvoorbeeld via sleutelhangers of stickers.
- Commitment: jongeren maken afspraken of beloftes om met verlichting te fietsen.
- Zelfovertuiging: jongeren benoemen zelf waarom fietsverlichting belangrijk is.
- Peer-to-peer communicatie: inzet van leeftijdsgenoten en jonge promotiemedewerkers.
- Handelingsperspectief: concreet maken welk gedrag wordt verwacht.
- Positieve framing: nadruk op voordelen van verlichting in plaats van straffen.
- Herhaling: consistente boodschap via verschillende kanalen.
De campagne werkt vanuit de sociale norm: “Fietsen in het donker doe je met vaste fietsverlichting aan.”
Inzetbaarheid en gebruiksvoorwaarden
De campagne kan worden uitgevoerd door gemeenten, scholen, onderwijsinstellingen, sportverenigingen, studieverenigingen en andere organisaties die met jongeren werken.
We werken nauw samen met gemeenten, betrekken hen actief en ontzorgen waar mogelijk. We stimuleren de aanwezigheid van wethouders en bieden na akkoord een stappenplan, dat ook telefonisch kan worden doorgenomen voor snelle afstemming. Essentiële en optionele stappen worden duidelijk aangegeven
Voor de XL Bike-actie doorlopen we het navolgend stappenplan.
Voor de AANdagen stellen we een draaiboek op, inclusief eventuele persbegeleiding en woordvoering.
1. Selecteer een locatie
De gemeente bepaalt de locatie, met input van ons. We beoordelen of deze geschikt is en controleren of het geen minder effectieve locatie was in voorgaande campagnes.
2. Contactgegevens van de dienstdoende boa aanreiken
Voor spreiding van de actie en de veiligheid van onze medewerkers nemen we contact op met de dienstdoende boa en stellen hem/haar op de hoogte. Indien gewenst mag de boa actief deelnemen aan de actie.
Optioneel:
- Samenwerkingspartners aandragen, zoals VVN, de Fietsersbond, een studievereniging of de politie. Wij nemen contact op om samenwerkingsmogelijkheden te verkennen.
- De wethouder uitnodigen voor een actieve rol tijdens de actie (actie openen of meehelpen).
3. Deel contactgegevens van de communicatieafdeling
Wij delen onze online toolkit zodat deze via de gemeentelijke kanalen verspreid kan worden.
Voor een scholentour doorlopen we het volgende stappenplan
- We nemen contact op met de gemeente
We benaderen de gemeente met het verzoek om een overzicht van scholen die in aanmerking komen voor een scholentour. Wanneer de gemeente hierover niet beschikt, selecteren wij zelf een geschikte school. - We nemen contact op met de school
Vervolgens informeren wij de school over de scholentour en stemmen we gezamenlijk een datum af. Voorafgaand aan het bezoek sturen wij een promotiepakket met fietsverlichting toe. De school kan dit pakket op een centrale locatie plaatsen om aandacht te genereren voor de actie.
Aanvullende informatie
Meer informatie over fietsverlichting en de landelijke campagne is te vinden via: https://www.komveiligthuis.nl/fietsverlichting/over-de-campagne
Evaluatieonderzoek
Er is geen effectenmeting gedaan.
